آینده پژوهی یک حوزه پژوهشی نسبتا جدید است که قلمرو آن، همه عرصه های معرفت نظری و تکاپوهای عملی آدمی را در می نوردد و نتایج حاصل از آن می تواند تاثیرات گسترده ای در هر یک از این عرصه ها داشته باشد. هرچند که هر نوع پیش بینی می تواند غلط از آب درآید، ولی این مطلب نباید باعث شود که تلاش علمی و عقلانی برای مطالعه آینده صورت نگیرد و برنامه ریزی فقط بر اساس تجربه های قبلی یا سلیقه شخصی انجام گیرد. برنامه ریزی سناریو روشی برای بهبود تصمیم گیری در برابر آینده های ممکن و محتمل است. برنامه ریزی سناریو یک ابزار آینده پژوهی موثر است که برنامه ریزان را قادر می سازد که آنچه اتفاق افتادنش محتمل است و آنچه اتفاق افتادنش غیر محتمل است را مورد بررسی قرار دهند. هدف این پژوهش ارائه تصویری از آینده مرکز آمار ایران در سال 1400 می باشد. نتایج حاصل از این پژوهش که با استفاده از مدل شوارتز استخراج شده اند، چهار سناریوی اصلی آینده مرکز آمار ایران را در قالب سناریوهای «استقلال»، «تمرکز»، «انحلال» و «نظام ثبتی» تشریح می نماید. تصویرهای چهارگانه تشریح شده می تواند در جهت تدوین چشم انداز و برنامه ریزی استراتژیک این مرکز مورد استفاده قرار گیرد.

هدف اصلی این مقاله، تدوین سناریوهای آینده انرژی کشور و آزمون پابرجایی راهبردهای مدیریت انرژی کشور می باشد. رشد سریع مصرف انرژی که ناشی از رشد شتابنده فناوری در دهه های اخیر است از یک سو و تغییر مستمر و عدم قطعیت بالای حوادث موثر در این بخش از سوی دیگر، لزوم بهره گیری از روش های نوین آینده پژوهی و برنامه ریزی کلان و بلندمدت را بیش از پیش نمایان ساخته است. در تحقیق حاضر به مساله چگونگی سناریوپردازی و ترسیم آینده ای مطلوب در بخش مدیریت انرژی کشور بر اساس ترکیبی از روش های نوین آینده پژوهی و برنامه ریزی استراتژیک پرداخته شده است. در پژوهش حاضر، ترکیبی از روش های دلفی، پویش محیطی (Political-Economical-Societal-Technology) PEST و تحلیل اثرات متقابل استفاده شده است. پارامترهای کلیدی بخش انرژی تجمیع شده و با استفاده از پرسشنامه تحلیل اثرات متقابل با نظر نمونه ای از خبرگان حوزه انرژی و آینده پژوهی، عدم قطعیت های کلیدی شناسایی شد. سپس با استفاده از عدم قطعیت های کلیدی و با رجوع به همه عوامل و اطلاعات جمع آوری شده در مراحل قبلی، سه سناریو با نام های فن سالار، رکود و خود کفایی تدوین گردید. در پایان با استفاده از برنامه ریزی مبتنی بر فرض و آزمون پابرجایی راهبردهای مدیریت انرژی کشور در هر یک از سناریوهای تدوین شده، راهبردهای پابرجا برای مدیریت انرژی کشور در فضای هر یک از سناریوها ارائه گردید.

«تغییر»، تنها عنصر تغییرناپذیر زندگی در دنیای امروز است. آینده، مملو از عدم قطعیت هاست و شناسایی عدم قطعیت های بحرانی، وظیفه اصلی طراحان سناریو است. سناریوها به مثابه یکی از ابزارهای نخستین و پرکاربرد در فرآیند تفکر و مدیریت راهبردی هستند که رهبران و مدیران سازمان ها برای تصمیم گیری در برابر عدم قطعیت های پیش روی خود به کار می برند. «برنامه ریزی سناریو»، روش منظمی برای کشف نیروهای پیشران کلیدی در متن تغییرات شتابان با پیچیدگی های فوق العاده و عدم قطعیت های متعدد است. با توجه به نقش آینده پژوهی در حوزه انرژی، در این مقاله، ضمن تبیین مقوله های فوق الذکر، به تجزیه و تحلیل رویکردی جدید در فرآیندهای برنامه ریزی سناریو به منظور ارزیابی«راهبردهای مدیریت انرژی کشور» پرداخته می شود و مقوله هایی نظیر: تعیین مساله اصلی، شناسایی عدم قطعیت ها، ترکیب و ایجاد سناریوها و ارزیابی راهبردهای ذیربط نیز مورد بررسی و تدقیق قرار می گیرند. نتایج تحقیق نشان می دهد که راهبردهای تبیین شده تنها در یک یا دو سناریو مفید واقع می گردند و در سایر سناریوها دچار ضعف هستند. بنابراین بازنگری و تدوین مجدد راهبردها، به منظور مدیریت بهینه انرژی در کشور ضروری به نظر می رسد.

منابع آب به عنوان یکی از عناصر کلیدی در توسعه به شمار می آیند؛ به گونه ای که محدودیت منابع آب در اکثر مناطق به چالشی مهم تبدیل گشته و توسعه پایدار و محیط زیست کشور را تحت تأثیر خود قرار داده است. درحوضه آبریز زاینده رود ناترازی در مصارف و منابع آب وجود دارد. الگو و میزان مصرف آب، وابستگی به منابع آب زیر زمینی را بیشتر کرده است. در این پژوهش سعی گردیده است به صورت سیستمی و نظام مند پیشران های کلیدی مؤثر بر تاب آوری منابع آب در حوضه آبریز زاینده رود با تأکید بر رویکرد آینده پژوهی، شناسایی و تحلیل شوند. روش تحقیق در مطالعه ی حاضر آمیخته (کمی-کیفی) با ماهیت تحلیلی-اکتشافی می باشد. در این پژوهش ابتدا با تکنیک پویش محیطی و دلفی، 33 عامل اولیه در شش حوزه مختلف استخراج شده و سپس با استفاده از روش دلفی ، ماتریس اثرات متقاطع مؤلفه ها تشکیل گردیده است. سپس از طریق نرم افزار میک مک نسبت به تحلیل ماتریس اقدام شده است و سپس بر اساس عوامل کلیدی به سناریو نگاری پرداخته شده است. نتابج نشان می دهد که با توجه به امتیاز بالای اثر گذاری مستقیم و غیرمستقیم عوامل، پنج عامل اصلی عبارتند از: تاثیر نرخ رشد جمعیت بر منابع آب در محدوده ، میزان مشارکت بخش خصوصی در سرمایه گذاری برای مدیریت آب، آموزش های مربوط به تغییر الگوی کشت ، مناسب بودن کیفیت خدمات سازمان آب و فاضلاب، تاثیرگذاری میزان نزولات جویی به عنوان پیشرانهای کلیدی مؤثر بر تاب آوری منابع آب شناسایی و بر اساس این شاخص ها عدم قطعیت های بحرانی پیشرانهای به دست آمده تعیین و پنج سناریو برای آینده منابع آب زاینده رود تدوین شده اند. سناریو چهارم(حفظ منابع آب های زیر زمینی)کمترین امیتاز را کسب کرده است و پیاده سازی این سناریو دشوار تر خواهد بود. سایر سناریو ها امتیاز مساوی کسب کرده اند و بنا بر اولویت اجتماعی، زیست محیطی یا اقتصادی سناریو مدنظر را می توان پیاده سازی کرد.

هدف: امروزه یکی از عواملی که در تعیین سطح توسعه یافتگی اقتصاد یک کشور مورد توجه قرار می گیرد سطح فناوری اطلاعات و ارتباطات در آن کشور است. فناوری اطلاعات و ارتباطات نقش قابل توجهی در کاهش مشکلات صنایع و افزایش بهره وری و اشتغال ایفا می کند. صنعت ICT در ایران، به عنوان یک کشور در حال توسعه صنعت نوپایی است که با چالش های بسیاری روبه رو است. در حال حاضر یکی از چالش های اصلی این صنعت نیروی انسانی است. صنعت ICT برای رشد و توسعه، نیاز به نیروی انسانی متخصص دارد و بازار کار این صنعت با چالش هایی همچون نبود نیروی انسانی متخصص، مهاجرت نیروی متخصص و در عین حال وجود نیروی تحصیلکرده مازاد روبه رو است. در این مقاله به بررسی وضعیت آتی بازار نیروی کار ICT با شناسایی سیاست های محتمل آتی پرداخته شده است.طراحی/ روش شناسی/ رویکرد: روش تحقیق توصیفی- تحلیلی- اکتشافی و نوع تحقیق کاربردی است. روش به کار رفته، روش تلفیقی است که شامل دو بخش کیفی و کمی می شود. رویکردهــای آمیختــه نــوعی روش پژوهشــی هستند کــه در آن دو رویکــرد رقیــب کمــی و کیفی در کنـار یکـدیگر قـرار می گیرنـد. بـه عبارتی روش های پژوهشـی آمیختـه، نـوعی روش پژوهشی هستند که در آن یک پژوهشـگر (یا تیمی از پژوهشگران) عناصـر رویکردهـای کمی و کیفـی را بـه منظـور آشـکار سـاختن موانع موجود در امـر پـژوهش و درک عمیـق پدیده ها با یکدیگر ترکیب می کنند. در پژوهش حاضر مصاحبه و سناریوپردازی جهت شناسایی مساله و ارائه راهکارهای کاربردی جهت بهبود مساله مورد استفاد قرار گرفتند. سناریوها به عنوان یکی از روش های آینده پژوهی به عنوان ابزاری قدرتمند برای تصمیم گیری در برابر عدم قطعیت ها از سوی بخش های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. هدف از سناریوپردازی تشخیص سریعتر جهت گیری های مهم آتی است. سناریوپردازی همچنین به شناسایی مسائل آتی و آماده سازی ذهن مدیران برای رویارویی با آنها نیز منجر می گردد. برنامه ریزی سناریو به دنبال توسعه داستان های سازگار در مورد آینده است.یافته­ های پژوهش: در این مقاله به بررسی وضعیت آتی بازار نیروی کار ICT با شناسایی سیاست های محتمل آتی پرداخته شد. 17 مصاحبه با خبرگان صنعت ICT صورت گرفت. با تحلیل مصاحبه ها عدم قطعیت ها شناخته شدند و از طریق فرآیند تحلیل سلسله مراتبی رتبه بندی شدند. سپس سناریوهای آتی شناسایی و شرح داده شدند و سیاست هایی برای بهبود هر وضعیت پیشنهاد شدند. یافته مهم این تحقیق، بینش حاصل شده از سناریوها است. با توجه به عدم قطعیت های بدست آمده 6 سناریوی محتمل شناسایی شدند. این سناریوها فضاهای محتمل آتی را نمایان می سازند. در واقع ما در این مقاله با ترسیم سناریوهای آتی سعی نمودیم تا مسیر زمانی به سوی آینده را ترسیم کنیم تا درک بهتری از سیستم به وجود آید و با شناسایی محیط های بدیل آتی، امکان تصمیم گیری بهینه در این فضا فراهم گردد.محدودیت ­ها و پیامدها: محدودیت زمانی و مسائل مربوط به جمع آوری اطلاعات و داده های مورد نیاز پژوهش از جمله مهم ترین محدودیت های پژوهش حاضر می باشندپیامدهای عملی: مساله عدم تطابق که در بازار کار اتفاق می افتد تحت تاثیر عوامل مختلفی همچون جهت گیری های اجتماعی، جهت گیری های سیاسی و اقتصادی، شرایط صنعت و مشخصه های شغلی قرار دارد و وجود کنشگران مختلف با مدل های ذهنی متفاوت آن را تبدیل به یک مساله پیچیده می نماید. در این تحقیق سعی گردید تا بینش و درک عمیق از پویایی های عرضه و تقاضای نیروی انسانی در صنعت فناوری اطلاعات ایجاد شود و سیاست هایی جهت برون رفت از گردابه های نهفته در آن ارائه گردد. ابتکار یا ارزش مقاله: از نظر موضوعی پرداختن به مساله عدم تطابق بازار کار نیروی انسانی در صنعت ICT و از نظر روش شناسی استفاده از سناریو پردازی به عنوان یک روش جدید برای مطالعه پدیده های پیچیده و پویا، نوآوری مقاله حاضر می باشند.نوع مقاله: مقاله پژوهشی